Ağırlık sınıfları, kayıt, pilot belgesi, sigorta ve izin süreçleri: ticari İHA işi yaptıracak ya da kendi dronunu işletecek kurumlar için kısa rehber.
Drone ile ticari faaliyet yürütmek, bir cihaz satın alıp uçurmaktan çok daha fazlasıdır. Türkiye’de İHA faaliyetleri Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü’nün (SHGM) İHA talimatı çerçevesinde yürütülür. Bu yazıda, ticari iş yaptıracak ya da kendi operasyonunu kuracak kurumların bilmesi gereken temel adımları özetliyoruz.
1. Ağırlık sınıfı belirler
Talimat, İHA’ları kalkış ağırlığına göre sınıflandırır. 500 gram altı cihazlar en hafif sınıfta yer alırken, 4 kg’a kadar, 25 kg’a kadar ve 25 kg üzerindeki hava araçları için kayıt, pilot belgesi ve operasyon kuralları kademeli olarak sıkılaşır. Tarımsal ilaçlama dronları çoğunlukla en ağır sınıfa girer.
2. Kayıt ve operatör yetkisi
Belirli bir ağırlığın üzerindeki her hava aracı SHGM sistemine kaydedilmelidir. Ticari faaliyette bulunan kurumlar ayrıca operatör yetkisi almalı, operasyon kılavuzunu ve risk değerlendirmesini hazırlamalıdır. Bu belgeler denetimde ilk istenen evraklardır.
3. Pilot belgesi ve eğitim
Hava aracı sınıfına uygun uzaktan pilot belgesi ve güncel sağlık beyanı gerekir. Belge sahibi pilotun son 12 aydaki uçuş saati ve eğitim kayıtları operatör tarafından tutulur.
4. Sorumluluk sigortası
Zorunlu İHA sorumluluk sigortası üçüncü kişilere verilebilecek zararları kapsar. Şehir içi, enerji tesisi ve liman gibi hassas alanlarda ek teminat limiti talep edilebilir.
5. Hava sahası ve uçuş izinleri
Havalimanı yakınları, askeri yasak bölgeler, milli parklar ve kritik altyapı çevreleri uçuşa kapalı veya izne tabidir. Uçuştan önce kısıtlama sorgusu yapılır, gerekiyorsa ilgili kurumlardan yazılı izin alınır.
Peki işi yaptıran kurum ne yapmalı?
- Hizmet sağlayıcının operatör yetkisini ve sigorta poliçesini isteyin.
- Pilot belgelerinin güncelliğini kontrol edin.
- Alan koordinatlarını erken paylaşın; izin süreçleri zaman alabilir.
- Veri güvenliği ve görüntü haklarını sözleşmeye yazın.
Kartalay olarak bu süreçlerin tamamını müşterilerimiz adına yönetiyoruz. Yetki belgelerimiz ve sigorta özetimiz, Belgeler ve İzinler sayfasında yer almaktadır. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; güncel mevzuat için SHGM duyurularını takip etmenizi öneririz.
Sık yapılan hatalar
- Kayıtlı olmayan veya sigortası bitmiş cihazla hizmet almak; kaza halinde sorumluluk işi yaptırana da yansıyabilir.
- İzin sürecini son güne bırakmak; kritik altyapı çevresinde izinler günler sürebilir.
- Görüntülerin kullanım haklarını yazılı hale getirmemek.
- Üçüncü kişilerin görüntüsünü KVKK kapsamında değerlendirmemek.
Bir işe başlamadan önce yukarıdaki dört maddeyi kontrol listesine eklemek, hem hukuki hem operasyonel riskleri belirgin biçimde azaltır.